Şirket Türleri ve Özellikleri

Şirket Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Ticari hayatın ihtiyaçlarına göre düzenlenen şirket türleri, firma kuracak kişilerin firmayı hangi şirket türünde kurması gerektiğini, hangi şirket türünün ne gibi özellikler barındırdığının araştırmasını yapması gerekebilir. Peki, şirket türleri nelerdir?

Şirket Türleri Nelerdir?

Ticaret Kanunu’na göre birçok şirket çeşidi bulunmakla birlikte en çok bilinen ve var olan şirket türleri; Anonim Şirketler (A.Ş.), Limited Şirketler (LTD.), şahıs şirketleri ve komandit şirketlerdir. Komandit şirketler kendi arasında adi komandit ve sermayesi paylara bölünmüş komandit olarak ikiye ayrılmaktadır. Şahıs şirketleri de kendi arasında basit usul, işletme ve serbest meslek olarak üçe ayrılır.

Anonim Şirketler (A.Ş.)

Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir. Pay sahipleri, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur.

Anonim şirketler; asgari 50.000₺ sermaye ve asgari 1 ortakla kurulmalıdır. Ünvanlarında ‘Anonim Şirket’ ibaresinin bulunması ve faaliyet konusunun gösterilmesi zorunludur. Anonim şirketler, kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilir. Bilanço esasına göre defter tutarlar.

Şirket ortakları üçüncü kişilere karşı şirkete temin ettikleri sermaye kadar sorumlu olurken şirket, üçüncü kişilere karşı şirket varlığı kadar sorumludur. Şirket sermayesi eşit paylara bölünmüştür ve temel sermayenin ne kadar olduğu bellidir.

Limited Şirketler (LTD.)

Şirket türlerinden biri olan limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur. Limited şirketler asgari 10.000₺ sermaye ve asgari 1 ortakla kurulmalıdır. Ortak sayısının 50 kişiyi geçmemesi gerekmektedir. Ünvanlarında ‘Limited Şirket’ ibaresinin bulunması ve faaliyet konusunun gösterilmesi zorunludur. Ortakların koyacakları sermayenin en az 25₺ veya bunun katları olması gerekir. 

Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler. Limited şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir. Bilanço esasına göre defter tutarlar.

Şahıs Şirketleri

En az bir kişinin kurucusu olduğu şahıs şirketi, tüm kurucuların sınırsız sorumluluğa sahiptirler. Tüzel bir kişiliktir. Şirket sahipleri, şirket içerisindeki gelir gider ve borçlara tüm mal varlıklarıyla sorumludurlar. Kısa sürede kurulabilen şahıs şirketleri, bunun yanı sıra kapanması da kolay olan şirket tipidir. Şahıs şirketleri kendi aralarında basit usul, işletme ve serbest meslek olarak üçe ayrılmaktadır.

1) Basit Usul

Basit usulde ticari kazanç, bir defterin kapatıldığı hesap dönemi içerisinde elde edilen gelir, gider ve satılan ürünlerin alış tutarlar arasındaki olumlu farklılıktır. Basit usule uyabilmek ve yararlanabilmek için bazı şartlar bulunmaktadır. Basit usulden yararlanabilmek için, Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen şu şartlara sahip olmak gerekir:

  • Kendi işinde bilfiil çalışması ya da bulunması,
  • İnternet üzerinden satış yapmaması,
  • İşyeri mülkiyeti işyeri sahibine ait ise emsal kira bedelinin, kiralanmış olması halinde ise yıllık kira bedeli toplamının, 2021 yılı için; büyükşehirlerde 11.000₺‘yi, diğer yerlerde ise 7.000₺‘yi aşmaması,
  • Alım-Satım işi ile uğraşanlar için; satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alım tutarlarının; 2021 yılı için 150.000₺‘yi veya yıllık satış tutarının 240.000₺‘yi aşmaması,
  • Hizmet işleri ile uğraşanlar için bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatının 2018 yılı için 76.000₺‘yi aşmaması,
  • Hem alım satım hem de hizmet faaliyetlerinin bir arada yapılması halinde yıllık satış tutarı ile iş hasılatı toplamının 2021 yılı için 150.000₺‘yi aşmaması gereklidir.

Basit Usule Tabi Olmanın Sağladığı Başlıca Kolaylıklar

  • Vergi tevkifatı yapma zorunluluğu yoktur.
  • Ücret ve kira giderleri için muhtasar beyanname verilmez.
  • Gelirleri üzerinden 3 ayda bir peşin olarak ödenen geçici vergi beyannamesi verilmez.
  • Basit usule tabi mükelleflerin teslim ve hizmetleri KDV’den istisnadır.
  • KDV Beyannamesi verilmez.

2) İşletme

İlk defa işe başlayanlar ile yeniden işe başlayan firmalar yıllık iş hacimlerine göre her yıl güncellenen belli tutarlarlara kadar işletme hesabına göre defter tutabilirler. Sermaye gerektirmeden gerçek kişiler tarafından kolay kurulabilen ve kolay kapatılabilen bir mükellefiyet türüdür. Hesap dönemi sonundaki mal mevcudunun değeri hasılata, hesap dönemi başındaki mal mevcudu giderlere ilave olunur. Hasılat satış tutarlarını içerir, giderler dönem içi alış tutarlarını içerir.

3) Serbest Meslek

Serbest meslek faaliyeti, sermayeden çok şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari niteliği olmayan işlerin işverene bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır. Serbest meslek erbabına örnek vermek gerekirse; Doktor, Avukat, Mimar, Mühendis ve Müşavirleri sayabiliriz.

Komandit Şirketler

Şirket türlerinden biri olan komandit şirketler kendi aralarında 2’ye ayrılır: Adi komandit şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket.

1) Adi Komandit Şirket

Ticari işletmeyi ortak ticaret unvanı ile işletmek amacıyla sözleşme yapması, şirketin alacaklarında ortaklardan bir kısmının sınırlanmamış sorumlulukları ve kalan diğer kısmının  belli miktarda sınırlandırılmış sorumluluklarının olması, hak ehliyeti işletme konusuyla sınırlı ve tüzel bir kişiliğe sahip şirket tipidir. Sorumluluğu sınırlandırılmış ortaklara komanditer, sorumluluğu sınırlandırılmamış ortaklara ise komandite adı verilir. Esnaf düzeyini aşacak bir seviyede kazanç sağlayan bağımsız işletmeler olmalıdır. Doğrudan ticaretle uğraşmadan kazanç sağlamak isteyenler ve ticarete atılmak için sermaye gereksinimi duyan kişilerin ortaklaşması olanağı doğar.

2) Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket

Sermaye paylara bölünmüştür ve komanditerler bölünmüş olan bu payları anonim şirket payları gibi serbestçe devrini gerçekleştirebilir. Paylara bölünen sermaye ve ortaklarından bir ya da birkaçı şirket alacaklılarına karşı kolektif bir şirket ortağıdır. Diğer ortaklar ise anonim şirket pay sahibi gibi sorumludurlar. Sözleşme esnasında para haricinde sermaye koyanların tümü kurucu sayılmaktadır ve kurucuların sayısı en az beş kişi olmalıdır. Kurucular arasında en az bir kişinin komandite olması gerekmektedir.

Hangi İş Kolu Hangi Şirket Türünü Seçmeli?

Çok sayıda bulunan şirket türleri ve iş kolları, yapılacak ticari faaliyetlerin özelliklerine göre seçilmesi gereken şirket türünü de farklı bir türe yönlendirmektedir. Şirket türlerinde hangi özelliklerin daha baskın olduğunun araştırması yapılarak en doğru şirket türü seçimi yapılabilir. Örneğin; bankacılık, sigortacılık, finansal kiralama benzeri ticari faaliyetlerin anonim şirket kurmaları zorunluyken kanunen izin verilen her türlü iş kolu limited şirket kurabilir. 

Yatırımcıların en tercih ettiği şirket türleri limited ve anonim şirketlerdir. Bunun en büyük nedeni ticari risk ve iş hacmidir. Fakat henüz yeni bir girişimde bulunanlar için en avantajlı olan şirket türlerinden biri şahıs şirketidir. Bunun en büyük nedeni de vergi avantajlarıdır. Şahıs şirketlerinde şirket borçları şirket ortaklarının tüm mal varlıkları ile sorumlu tutulurken limited ve anonim şirketlerde bu sorumluluk şirketin kendisine aittir. Şahıs şirketleri diğer şirket türlerine göre daha kolay bir kuruluma sahip olup masrafları da daha az bir bütçededir. 

Mükellef ile Şirketinizi Kurmak Çok Kolay!

Şirketinizin kuruluş sürecinde ve kuruluş sonrasında ihtiyaç duyabileceğiniz tüm süreçlerde Mükellef’i tercih edebilirsiniz. Şirketinizin finansal süreçlerini oturduğunuz yerden Mükellef ile kolayca halledebilirsiniz. Online Ön Muhasebe Programı, e-Fatura, e-Serbest Meslek Makbuzu ve Mükellef’in sunduğu diğer hizmetlerden yararlanabilirsiniz. Daha detaylı bilgi almak için tıklayınız.

New call-to-action


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: